fbpx
Zioła

Pokrzywa Zwyczajna – chwast czy niedoceniany lek?

Dzisiejszy wpis poświęcony będzie pokrzywie zwyczajnej – roślinie, którą możemy spotkać niemal wszędzie. Nie ma chyba osoby, która jej nie zna. Mimo że przez większość uważana jest za pospolity chwast, do tego trudniejszy do pozbycia się ze względu na parzące właściwości, to tak naprawdę pokrzywa ceniona jest za swoje właściwości lecznicze już od bardzo dawna. Jest jedną z cenniejszych roślin stosowanych w fitoterapii, a jej niezwykłe właściwości wykorzystuje zarówno medycyna jak i kosmetologia. Jakby tego było mało ostatnio coraz częściej gości również na naszych stołach, wykorzystywana jako składnik wielu dań. Chciałabym żebyśmy dzisiaj przyjrzeli się jej trochę bliżej, zwłaszcza pod kątem przeprowadzonych na niej badań. Okazuje się, że wykazują one pozytywny wpływ pokrzywy zwyczajnej na organizm w wielu jednostkach chorobowych, natomiast wciąż podkreśla się, że aby potwierdzić w 100% korzyści ze stosowania pokrzywy, niezbędne są dalsze badania.

Co to za roślina?

Pokrzywa Zwyczajna (Urtica Dioica) powszechnie występuje niemal na całym świecie z wyjątkiem kręgu polarnego. Jej charakterystyczną cechą są ostre włoski pokrywające roślinę, które zawierają kwas mrówkowy i histaminę. Tak, kwas mrówkowy to ten sam, który występuje w jadzie mrówek. Nic więc dziwnego, że po dotknięciu liści pokrzywy możemy poczuć szczypanie i swędzenie oraz zaobserwować zaczerwienienie.

Kiedy i jak zbierać pokrzywę

Zbierając pokrzywę warto upewnić się, że to na pewno ona, a nie podobnie wyglądająca roślina. Pokrzywę bardzo łatwo pomylić z jasnotą białą. Jasnota nazywana jest nawet białą pokrzywą, bowiem wygląda bardzo podobnie. Najłatwiej obie rośliny rozróżnić po kwiatach. Jasnota ma kwiaty białe, podczas gdy kwiatostany pokrzywy są wydłużone, zwisające, żółto-zielone. Jeśli jednak nie ma pory kwitnienia można po prostu dotknąć liści. Warto pamiętać, że pokrzywa w przeciwieństwie do jasnoty parzy. Kiedy już upewnimy się, że mamy do czynienia z pokrzywą dobrze jest pamiętać, że mimo iż rośnie praktycznie wszędzie, to nie wszędzie warto ją zbierać. Na pewno unikajmy zbierania pokrzywy rosnącej przy drodze.

Liście i ziele pokrzywy najlepiej zbierać przed kwitnieniem i suszyć w cieniu, w przewiewie lub suszarniach. Najcenniejsze są liście młodej pokrzywy, bowiem zawierają największą ilość witamin. Młoda pokrzywa jest też najchętniej wykorzystywana kulinarnie, bowiem jest najdelikatniejsza. Warto również pamiętać, aby zanim dodamy pokrzywę do potraw, najpierw ją zagotować albo sparzyć, aby pozbawić ją parzących właściwości. Korzenie rośliny wykopuje się jesienią lub wczesną wiosną i suszy w temp do 40 stopni C.

Biorąc pod uwagę właściwości pokrzywy przed przystąpieniem do zbierania warto zaopatrzyć się w nożyczki i rękawice chroniące przed poparzeniem 🙂

Co zawiera pokrzywa?

Pokrzywa jest bogata w:

  • związki mineralne – potas, wapń i magnez,
  • witaminy: K, B, C, E,
  • flawonoidy,
  • kwasy organiczne,
  • aminy biogenne: acetylocholina, histamina, serotonina, tryptamina, betaina,
  • fitosterole.

Jakie wykazuje działanie?

Wiemy, że pokrzywa może wykazywać działanie przeciwbakteryjne, antyoksydacyjne, przeciwbólowe, przeciwzapalne i obniżające poziom kwasu moczowego w organizmie. Wszystkie te działania próbuje się wykorzystać w leczeniu artretyzmu.

Poza tym pokrzywa działa lekko moczopędnie, ale za to wyraźnie zwiększa eliminację szkodliwych produktów przemiany materii.

Do tego obniża nieznacznie poziom cukru we krwi, co próbuje się wykorzystać w leczeniu cukrzycy.

Zwiększa poziom hemoglobiny i ilość czerwonych krwinek. Tą właściwość z kolei próbuje się wykorzystywać w niedokrwistości.

Do tego zarówno liście jak i korzenie pokrzywy wykazują działania: obniżające ciśnienie krwi, wzmacniające mieszki włosowe, przeciwłupieżowe oraz przeciwłojotokowe.

Jak stosować pokrzywę?

Arthritis Foundation podaje, że:

  • pokrzywę w kapsułkach możemy stosować do 1,3 mg dziennie
  • herbatę – 1 filiżankę 3 razy dziennie
  • nalewkę – 1-4 ml 3 razy dziennie
  • liśćmi pokrzywy możemy także okładać bezpośrednio skórę

W jakich dolegliwościach może nam pomóc pokrzywa?

– W łagodzeniu dolegliwości związanych z artretyzmem

Włoski pokrzywy zwyczajnej zawierają substancje, które mają przeciwbólowe i przeciwzapalne właściwości. To znaczy, że pokrzywa może redukować ból i stan zapalny w takich chorobach jak np. artretyzm. Potwierdzają to przeprowadzone badania. Wciąż jednak ilość badań przeprowadzonych na ludziach jest za mała, aby całkowicie potwierdzić pozytywny wpływ pokrzywy zwyczajnej w tym schorzeniu.

– W łagodzeniu objawów sezonowej alergii

Liście pokrzywy zwyczajnej są chętnie wykorzystywane do łagodzenia objawów sezonowej alergii. Jednak aktualne dowody na skuteczność tej rośliny w łagodzeniu tych objawów nie są jednoznaczne. Z jednej strony zgodnie z niektórymi badaniami pokrzywa zwyczajna może łagodzić objawy alergii poprzez hamowanie produkcji histaminy w organizmie. Z drugiej jednak strony z randomizowanego badania kontrolnego z 2017r. wynika, że zarówno wyciąg z pokrzywy zwyczajnej jak i placebo łagodzą objawy alergii. Badacze zalecają więc przeprowadzenie dalszych badań, co potwierdza The National Center for Complementary and Integrative Health, twierdząc, że aktualnie nie ma wystarczających dowodów naukowych na skuteczność pokrzywy zwyczajnej w łagodzeniu objawów alergii, ale wciąż czekamy na dalsze badania w tym kierunku.

– W leczeniu łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH)

Korzeń pokrzywy może spowolnić rozrost prostaty u mężczyzn z BPH poprzez oddziaływanie na poziom hormonów. Zmniejsza on u mężczyzn dolegliwości związane z rozrostem prostaty, co potwierdza m.in. randomizowane badanie kliniczne z 2013 r., w którym podawano badanym przez 8 tygodni pokrzywę zwyczajną, albo placebo. Zaobserwowano znaczące zmniejszenie dolegliwości u mężczyzn otrzymujących pokrzywę, w porównaniu z mężczyznami otrzymującymi placebo. Nadal jednak potrzeba większej ilości badań z udziałem ludzi, aby móc potwierdzić, że pokrzywa może być wykorzystywana do leczenia BPH.

– Wspomaga leczenie cukrzycy

Istnieje kilka dowodów sugerujących, że pokrzywa zwyczajna może być pomocna w leczeniu cukrzycy, nadal jednak większość badań ograniczona jest do zwierząt. Te badania, które przeprowadzone były z udziałem osób z cukrzycą typu 2, wykazały, że stosowanie wyciągu z pokrzywy oprócz swojego tradycyjnego leczenia może obniżać poziom cukru we krwi. Nadal jednak brakuje większej ilości badań z udziałem ludzi, aby potwierdzić, że pokrzywa może być wykorzystywana jako środek wspomagający do tradycyjnego leczenia cukrzycy.

Jakie działania niepożądane może wywołać?

Pokrzywa jest dość bezpiecznym ziołem. Oczywiście w rozsądnych ilościach :). Niestety, u niektórych osób może czasem wywołać działania niepożądane takie jak:

  • bóle brzucha
  • zwiększoną potliwość
  • pokrzywkę
  • biegunkę
  • zwiększone ryzyko krwawienia

Co poza tym?

Pamiętajmy, że zawsze bardzo ważne jest, aby skonsultować wcześniej z lekarzem kwestię włączenia do stosowanej już terapii jakiegokolwiek leku roślinnego np. pokrzywy. Może on bowiem wchodzić w interakcję z innymi lekami.

Podsumowanie

Pokrzywa jest jedną z ciekawszych roślin. Z jednej strony uważana za trudny do wyplenienia chwast, z drugiej jest jedną z cenniejszych roślin w fototerapii, która mogłaby być pomocna w leczeniu wielu schorzeń. Przeprowadzone do tej pory badania są niezwykle obiecujące. Nadal jednak brakuje wystarczającej ilości badań z udziałem ludzi, aby móc w 100% potwierdzić jej pozytywne działanie w danych jednostkach chorobowych, a jednocześnie ustalić odpowiednie dawkowanie i określić profil bezpieczeństwa jej stosowania. Niemniej myślę, że roślina ta jeszcze niejednokrotnie nas zaskoczy.

Bibliografia:

Strony internetowe:

Literatura:

  • Matławska I., Farmakognozja, AM Poznań, 2008.
  • Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa, 1987.
  • Pieszak M., Mikołajczak P.Ł., Właściwości lecznicze pokrzywy zwyczajnej (Urtica dioica L.), Postępy Fitoterapii 4/2010, s. 199-204.

Dodaj komentarz

avatar
  Subscribe  
Powiadom o